Biały pasek przy wolnym brzegu paznokcia, który z miesiąca na miesiąc się wydłuża, rzadko budzi niepokój. Wiele osób uznaje go za skutek obcisłych butów i czeka, aż „samo przejdzie”. Tak zwykle zaczyna się onycholiza, czyli oddzielanie się płytki paznokciowej od łożyska. Problem dotyczy najczęściej paznokci dużych palców u stóp i nie cofa się samoistnie. Odklejona część płytki nie przyrośnie ponownie, zastąpić ją może dopiero nowy, zdrowy paznokieć.
Czym jest onycholiza i jak ją rozpoznać?
Zdrowa płytka ma różowy odcień, bo prześwituje przez nią ukrwione łożysko. Tam, gdzie płytka traci z nim kontakt, pod paznokieć dostaje się powietrze i kolor zmienia się na biały, mlecznożółty albo szary. Granica między częścią przyrośniętą a odklejoną bywa nieregularna, czasem przypomina łuk. Oddzielenie postępuje zwykle od wolnego brzegu w stronę nasady, rzadziej zaczyna się z boku.
Sam paznokieć najczęściej nie boli. Dyskomfort pojawia się wtedy, gdy odstająca płytka zahacza o skarpetę albo gdy pod nią rozwija się zakażenie. Onycholizę łatwo pomylić z grzybicą. W grzybicy płytka zwykle grubieje i kruszy się, a pod nią gromadzą się zrogowaciałe masy. Po samym urazie pozostaje gładka i cienka, czasem z ciemnym krwiakiem, który stopniowo przesuwa się ku brzegowi. Rozstrzygnąć to może jednak dopiero badanie.
Skąd się bierze odklejanie płytki
U stóp najczęstszą przyczyną jest powtarzający się mikrouraz paznokcia. Biegacze, osoby chodzące po górach i każdy, kto nosi buty o zbyt płytkim czubku, narażają płytkę na tysiące uderzeń podczas jednego treningu czy dłuższego spaceru. W końcu traci ona połączenie z łożyskiem. Ryzyko rośnie, gdy but jest o pół numeru za mały albo gdy na zbiegach stopa przesuwa się w nim do przodu. Podobny efekt daje jednorazowy uraz, na przykład upadek ciężkiego przedmiotu na palec.
Drugą grupę przyczyn stanowią choroby. Onycholiza towarzyszy grzybicy paznokci i łuszczycy, bywa też związana z zaburzeniami pracy tarczycy. Znaczenie ma długi kontakt z wilgocią i detergentami, a także częste stosowanie lakierów hybrydowych, których zdejmowanie osłabia płytkę. Od przyczyny zależy dalsze postępowanie, dlatego nie warto jej zgadywać.
Codzienna pielęgnacja paznokcia, który się oddziela
Przestrzeń pod odklejoną płytką jest ciepła i wilgotna, więc łatwo namnażają się w niej bakterie i grzyby. Zielonkawe zabarwienie świadczy zwykle o obecności pałeczki ropy błękitnej. Pielęgnacja ma przede wszystkim ograniczyć to ryzyko:
- oddzieloną część płytki należy skracać na prosto, możliwie blisko granicy przyrośnięcia,
- stopy i przestrzenie między palcami trzeba dokładnie osuszać po każdym myciu,
- nie wolno podważać płytki ani czyścić przestrzeni pod nią ostrymi narzędziami,
- obuwie powinno zostawiać kilka milimetrów wolnego miejsca przed palcami,
- na czas odrastania zdrowej płytki lepiej zrezygnować z lakieru hybrydowego.
Potrzebna jest cierpliwość. Paznokieć u stopy rośnie od 1 do 1,5 mm miesięcznie, więc pełna wymiana płytki dużego palca trwa od roku do półtora. To, jak przebiega onycholiza i czym grozi jej zaniedbanie, szczegółowo opisuje poradnik na blogu PHARM FOOT, gdzie omówiono także przyczyny i objawy na kolejnych etapach.
Kiedy umówić wizytę u podologa
Wizyta w gabinecie jest wskazana, gdy oddzielenie obejmuje więcej niż jeden paznokieć, postępuje mimo zmiany obuwia albo pojawiło się bez wyraźnego urazu. Sygnałem ostrzegawczym jest też zmiana koloru na zielony, brązowy lub czarny, pogrubienie płytki, ból albo zaczerwienienie wału paznokciowego. Podolog oceni stan paznokcia, bezpiecznie skróci i oczyści odklejoną część, a w razie potrzeby pobierze materiał do badania mykologicznego. Gdy obraz wskazuje na chorobę ogólną, skieruje pacjenta do lekarza.
Wczesna reakcja ma sens także przy drobnej zmianie. Kilkumilimetrowe oddzielenie po urazie często udaje się zatrzymać samą zmianą obuwia i staranną pielęgnacją. Płytka odklejona do połowy długości oznacza już wiele miesięcy konsekwencji.
